تلویزیون ملی ایران و مسئلۀ کاهش مخاطب: رسانه‌های جمعی بزرگ در عصر رسانه‌های اجتماعی کوچک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار گروه علوم ارتباطات اجتماعی دانشگاه تهران
چکیده
صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، برجسته‌ترین سازمان رسانه‌ای در ایران پس از انقلاب بوده است. با وجود از دست دادن بخش زیادی از مخاطبان خود در رقابت با کانال‌های تلویزیونی ماهواره‌ای و رسانه‌های اجتماعی در دو دهۀ گذشته، این سازمان اغلب در این همین دوره، نقش برجسته‌ای در معادلات فرهنگی، سیاسی و اجتماعی جامعه ایران به مثابه ابزاری گفتمانی- تبلیغی ایفا کرده است. چه روندهایی منجر به وضعیت کنونی مخاطبان صدا وسیما شده است؟
در نگاه بسیاری از سیاستگذاران، تلویزیون ملی نه تنها رسانه‌ای برای پیشبرد بسیج سیاسی و ترویج ارزش‌های دینی در جامعه پس از انقلاب، بلکه ابزاری برای مواجهه و مقابله با گفتمان‌های فرهنگی- سیاسی غربی است. بنابراین، وضعیت مخاطبان این مجموعه رسانه‌ای، بیش از هر جای دیگری در جهان به شاخصی برای ارزیابی موفقیت یا شکست رویکرد خاص و منحصر به فرد حاکم بر سیاستگذاری آن تبدیل شده است. در طول دو دهه گذشته ایده‌های متعددی برای خصوصی‌سازی و مقررات‌زدایی از رسانه‌های مبتنی بر پخش در ایران طرح شده است، اما همه آنها به دلایل مختلف ناکام بوده‌اند.
در این مقاله، سازوکارها و رویه‌های سیاست‌گذاری صدا و سیما در چهار دهه گذشته، مرور شده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

IRIB and Audience Decline: Big Mass Media in the Age of Small social Media

نویسنده English

Abdollah Bicharanlou
Associate Professor. The University of Tehran
چکیده English

IRIB has been the most outstanding media organization in post-revolution Iran. Despite the substantial loss of its audiences in the competition to satellite television channels and social media, it has often played a pivotal role as a tool for the political, cultural and social dynamics and mobilization of the masses in recent two decades. The policymaking rules in IRIB are complex, and what happens in many cases is not officially on paper. The lack of published comprehensive studies about this policy system has made it very difficult to understand its performance and policymaking mechanisms. IRIB has been not only a tool for political mobilization but also a tool for fighting against Western culture (Westoxification) and promoting Islamic values in post-revolutionary society. Therefore, this broadcasting system has become an indicator to evaluate the success or failure of the established and unique policy making system more than anywhere else in the world. Several ideas have been raised over the past two decades for deregulating the broadcasting media but all have failed for different reasons. This failure has not only been due to the opposition of state officials but due to the implementation of a pseudo-privatization policy of IRIB. This trend has led to a broadcasting media ecosystem that endures a particular crisis, in addition to the usual climaxes of the broadcasting media in the world. This paper not only examines the policymaking procedures of IRIB over the past four decades but also illustrate how it has faced the mentioned challenges.

کلیدواژه‌ها English

IRIB
Broadcasting System
Audience
Policy making
Satellite TVs
·       اکبرزاده جهرمی، ج. (۱۳۹۶). پساتلویزیون در ایران: ارزیابی اقدامات صداوسیما در قبال هم‌گرایی رسانه‏ای، فصلنامۀ مطالعات رسانه‏های نوین، ۴۳‑۸۸.
·       بیچرانلو، ع. (۱۳۹۵). مهم‏ترین روش‏های جذب مخاطب در سه شبکۀ تلویزیونی ماهواره‏ای سرگرمی‏محور، فصلنامۀ مطالعات رسانه‏های نوین، ۵۹‑۹۲.
·       بیچرانلو، ع. (۱۳۹۸). شام رسانه‏ای برای جذب مخاطب؛ مطالعۀ موردی برنامۀ «بفرمایید شام». فصلنامۀ رسانه‏های دیداری و شنیداری، ۲۵۱‑۲۷۰.
·       بیچرانلو، ع.، و طاهری، آزاده. (۱۳۹۹). خوانش مهاجران افغانستانی ساکن ایران از بازنمایی آن‏ها در تلویزیون ایران، دوفصلنامۀ مطالعات جمعیتی، ۱۲۱‑۱۴۵.
·       جوادی یگانه، م. (۱۳۹۴). پیمایش ملی ارزش‏ها و نگرش‏های ایرانیان. تهران: دفتر طرح‏های ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
·       حاجیانی، ا. (۱۳۹۱). الگوهای سبک زندگی ایرانیان، تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
·       حسینی، س. (۱۳۹۸). پساتلویزیون؛ دگرگونی‏های تلویزیون در عصر هم‌گرایی رسانه‏ها. فصلنامۀ مطالعات میان‏رشته‏ای ارتباطات و رسانه، ۱۱۵‑۱۵۰.
·       خاشعی، و.، و میرحاجی، س. (۱۳۹۵). درآمدی بر مخاطب‏شناسی تلویزیون با روش فراترکیب پژوهش‏های دانشگاهی. فصلنامۀ پژوهش‏های ارتباطی، ۹۹‑۱۲۳.
·       خجیر، ی.، و یوسفی سرخنی، م.، و مهرزاده. ک. (۱۴۰۲). بررسی خوانش جوانان از تصویرشان در برنامه‏های صداوسیما، فصلنامۀ مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، ۶۳-۹۰.
·       سلیمانی ساسانی، م. (۱۴۰۳). طرح ملی فرهنگ رسانه‏های اجتماعی در ایران. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
·       غفوری، پ. (۱۳۸۸). بررسی میزان مصرف محصولات فرهنگی در بین شهروندان تهرانی و تبریزی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات.
·       محسنیان‏راد، م.، و عباس‏زاده، ه. (۱۳۶۹). تلویزیون در آستانۀ انقلاب؛ بررسی تلویزیون در سه دورۀ (شهریور۱۳۵۷ تا تیر۱۳۵۸)، فصلنامۀ رسانه، ۵۴‑۶۵.
·       مهدی‏زاده، س.، و کریمی، ا. (۱۳۹۲). تحلیل دریافت مخاطبان جوان شهر مریوان از سریال‏های عامّه‏پسند ماهواره‏ای، فصلنامۀ تحقیقات فرهنگی ایران، ۱۰۷‑۱۳۶.
·       Bardoel, J. & Leen d’H. (2008). Public Service Broadcasting in Converging Media Modalities, Convergance: The International Journal of Research into New Media Technologies, 351‑360.
·       Berman, M. (2010). All that is solid melts into air: Afterword 2010. Globality Studies Journal.
·       Fiske, J. (1987). Television culture. Methuen.
·       Jenkins, H. (2008). Convergance Culture. New York University Press.
·       Nielsen, K.R., & Ganter, S. A. (2022). The Power of Platforms: shaping media and society. Oxford University Press.
·       Lotz, A. D., & Eklund, O., & Soroka, S. (2022). Netflix, library analysis, and globalization: rethinking mass media flows. Journal of Communication, 511‑521.
·       Newcomb, H. M., & Hirsch, P. M. (1983). Television as a cultural forum: Implications for research. Quarterly Review of Film & Video, 45‑55.
·       Straubhaar, J. (1991). Beyond Media Imperialism: Asymmetrical Interdependence and Cultural Proximity. Critical Studies in Mass Communication, 39‑59
·       Straubhaar, J. (2007). World Television: From Global to Local. Sage.
·       Straubhaar, J., & Melissa S., & Vanessa, de M., & Higgins, J., & Luiz G. D. (2021). Changing Class Formations and Changing Television Viewing: The New Middle Class, Television and Pay Television in Eight Latin American Countries 2004‑2020 In book: From Telenovelas to Netflix: Transnational, Transverse Television in Latin America. Palgrave Macmillan.

  • تاریخ دریافت 22 خرداد 1405
  • تاریخ بازنگری 13 تیر 1405
  • تاریخ پذیرش 14 تیر 1405
  • تاریخ اولین انتشار 14 تیر 1405
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1405